पुण्याच्या CSIR-NCL मधील DME प्रयोगामुळे भारताच्या घरगुती स्वयंपाक इंधन क्षेत्रात क्रांती
पुण्यातील CSIR-राष्ट्रीय रासायनिक प्रयोगशाळेतील (CSIR-NCL) वैज्ञानिकांनी DME (डायमिथाइल ईथर) या स्वच्छ गॅसच्या स्वरूपात एलपीजीचा पर्याय विकसित करण्यास सुरुवात केली आहे. या नव्या तंत्रज्ञानामुळे भारताच्या घरगुती स्वयंपाक इंधन क्षेत्रात मोठे बदल घडू शकतात.
घटना काय?
CSIR-NCL मध्ये DME गोळीबद्ध करण्यासाठी काम सुरू आहे, जे स्वयंपाकासाठी एलपीजीच्या तुलनेत स्वच्छ आणि सुरक्षित पर्याय आहे. DME हे कमकुवत प्रदूषण करणारे इंधन असल्याने पर्यावरणाच्या हितासाठी महत्त्वपूर्ण आहे. या प्रयोगशाळेच्या संशोधनानुसार, DME ला एलपीजी मध्ये मिश्रित केल्यास आयातीवरून अवलंबित्व कमी होऊ शकते.
कुणाचा सहभाग?
हा उपक्रम CSIR-NCL पुणे या केंद्रीय रसायनशास्त्र संस्था तर्फे चालवला जात आहे. या प्रकल्पात खालील घटकांचा सहभाग आहे:
- ऊर्जा मंत्रालय
- उद्योग मंत्रालय
- गृहनिर्माण व औद्योगिक क्षेत्रातील संबंधित कंपन्या
स्त्रोतांचे अधिकृत निवेदन
CSIR-NCL चे अधिकारी म्हणाले, “DME चा वापर स्वयंपाकासाठी आणि इतर ऊर्जा आवश्यकतांसाठी एलपीजीचा दर्जेदार आणि स्वच्छ पर्याय प्रदान करेल. त्यामुळे आयातीवरून अवलंबित्व कमी होईल आणि प्रदूषणात घट होईल.”
पुष्टी-शुद्ध आकडे
भारताचा एलपीजी आयातचा दर 2023-24 मध्ये सुमारे 85% इतका होता. DME या नवीन इंधनाचा वापर वाढल्यास आयातीवरचा अवलंबित्व अंदाजे 15% ने कमी होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.
तात्काळ परिणाम व प्रतिक्रीया
- सरकारने या प्रकल्पास गंभीरपणे घेतले असून भविष्यात धोरणात्मक आधार देण्याची तयारी दर्शवली आहे.
- विरोधकांनी या प्रयोगशाळेतील नवकल्पनाचे स्वागत केले आहे.
- ऊर्जासंवेदनशील गटांनी याला पर्यावरणपूरक आणि आर्थिक दृष्ट्या फायदेशीर म्हणून पाहिले आहे.
- नागरिकांमध्ये स्वच्छ उर्जा वापराच्या बाबतीत सकारात्मक संवाद सुरू झाला आहे.
पुढे काय?
- CSIR-NCL पुढील 12 महिन्यांत व्यावसायिक उत्पादनासाठी प्रायोगिक चाचण्या पूर्ण करणार आहे.
- यानंतर विद्यमान एलपीजी पुरवठा साखळीत DME चा वापर करण्यासाठी विविध कंपनींसोबत करार करण्याची शक्यता आहे.
अशाप्रकारे, DME चा वापर भारताच्या घरगुती स्वयंपाक इंधन क्षेत्रात नवकल्पनेचा भाग म्हणून महत्त्वाचा ठरणार आहे.
About The Author
