पुण्यात शितोळे देशमुख समुदायाने नवजात आईंच्या ‘जावल’ विधीवर बंदीच्या आदेशाचा विरोध केला
पुण्यात शितोळे देशमुख समुदायाने नवजात आईंच्या ‘जावल’ विधीवरील बंदीच्या आदेशाचा विरोध केला आहे. महाराष्ट्र महिला आयोगाने नवजात आईंसाठी ‘जावल’ किंवा टोंसूर (शिरसावर केस कापण्याची प्रथा) विधी विरुद्ध आदेश दिल्यानंतर हा परंपरेवरून वाद उत्पन्न झाला आहे.
घटना काय?
महाराष्ट्र महिला आयोगाने नवजात आईंच्या आरोग्याच्या दृष्टीने ‘जावल’ विधीला मानवी हक्कांचे उल्लंघन मानले आहे. आयोगाने या विधीवर बंदी घालण्याचा आदेश दिला असून उद्देश महिलांच्या शारीरिक स्वातंत्र्याचे संरक्षण करणे आहे.
कुणाचा सहभाग?
शितोळे देशमुख समुदायाने या आदेशाविरुद्ध जोरदार विरोध केला आहे. त्यांनी या प्रथा त्यांच्या सांस्कृतिक परंपरेचा भाग असल्यामुळे त्यावर बंदी घालणे अन्यायकारक असल्याचे मत व्यक्त केले आहे. समुदायाने तहसील कार्यालयात आणि सार्वजनिक ठिकाणी आपली भूमिका मांडली आहे. महाराष्ट्र महिला आयोगाने स्पष्ट केले की, त्यांचा हेतू केवळ महिला अधिकारांचे संरक्षण करणे आहे, कोणत्याही परंपरेचा निषेध नाही.
अधिकृत निवेदन
महिला आयोगाच्या निवेदनात असे म्हटले आहे:
- “जावल विधीमुळे नवजात आईंच्या शारीरिक स्वातंत्र्यावर परिणाम होतो.”
- “ही प्रथा महिलांच्या मानसिक व शारीरिक आरोग्यास धोका निर्माण करते.”
- “महिला अधिकारांसाठी या विधीवर प्रतिबंध आवश्यक आहे.”
पुष्टी-शुद्द आकडे
जावल विधी मुख्यतः शितोळे देशमुख समुदायात मोठ्या प्रमाणावर केली जाते. पुणे जिल्ह्यात दरवर्षी अंदाजे ५० हजार महिला या परंपरेचा भाग होतात. महिला आयोगाने या प्रमाणात वाढ झाल्याची नोंद घेतली आहे, ज्यामुळे आदेश आवश्यक ठरला आहे.
तात्काळ परिणाम व प्रतिक्रीया
शितोळे देशमुख समुदायाच्या नेते व सदस्यांनी या आदेशाचा आवाज उठविला असून ते म्हणतात, “आमची सांस्कृतिक वारसा आहे, आणि हा आदेश धार्मिक स्वातंत्र्यावर आक्रमण आहे.” त्याचबरोबर, महिलांच्या हक्कांसाठी काम करणाऱ्या संघटनांनी महिला आयोगाच्या निर्णयाचे स्वागत केले आहे आणि महिला अधिकारांची हिफाजत करण्याचा निर्धार व्यक्त केला आहे.
पुढे काय?
महिला आयोगाने पुढील आठवड्यात या मुद्यावर सार्वजनिक संवाद बैठक घेण्याचे नियोजन केले आहे जिथे दोन्ही पक्षांचे मत ऐकले जाईल. तसेच सरकारकडून या विधीवर पुढील कायदा आखणी होण्याची शक्यता आहे.
About The Author
