पुण्यातील पहिले सार्वजनिक गणेश मंडळ: स्वातंत्र्य चळवळीपासून सणासुदीपर्यंतचा प्रवास
पुण्यातील पहिले सार्वजनिक गणेश मंडळ म्हणजे भाऊसाहेब रंगारींचे गणपती मंडळ, ज्याची स्थापना १८९२ साली झाली होती. या मंडळाने सार्वजनिक गणेशोत्सव साजरा करण्याचा धाडसी प्रयत्न लोकमान्य टिळकांपूर्वीच केला आणि तो फक्त धार्मिक कार्यक्रमपुरता मर्यादित न राहता सामाजिक एकजुटीचा, स्वातंत्र्य चळवळीचा आणि सांस्कृतिक वारशाचा भाग बनला.
घटना काय?
भाऊसाहेब रंगारींच्या पुढाकाराने १८९२ साली पुण्यात पहिले सार्वजनिक गणेश मंडळ स्थापन करण्यात आले, ज्याने गणेशोत्सवाला एकत्र येण्याचा आणि समुदाय सशक्त करण्याचा माध्यम दिले.
कुणाचा सहभाग?
- भाऊसाहेब रंगारी – मुख्य स्थापक
- सामाजिक कार्यकर्ते आणि स्वातंत्र्य सैनिक
- लोकमान्य टिळक – उपक्रमाला प्रोत्साहन
- विविध सरकारी व सामाजिक संघटना – सहकार्य
प्रतिक्रियांचा सूर
सरकार व सामाजिक मंडळांकडून या पहिल्या सार्वजनिक गणेश मंडळाला उच्च गौरव मिळाला. या उपक्रमामुळे पुण्यातील सामाजिक समरसता वाढली आणि स्वातंत्र्य चळवळीला बळकटी मिळाली, असे तज्ज्ञांनी नमूद केले आहे.
पुढे काय?
- महाराष्ट्र सरकारने गणेशोत्सवाला सांस्कृतिक कलासंस्था आणि पर्यावरणपूरक उपक्रमांशी जोडण्याचे निर्देश दिले आहेत.
- २०२५ मध्ये पुण्यातील सार्वजनिक गणेश मंडळांनी पर्यावरणपूरक मोहीम आणि सामाजिक समरसतेला अधिक बळकट करण्याचा मानस व्यक्त केला आहे.
About The Author
