महाराष्ट्र सरकारने AI व ड्रोनवर आधारित देखरेखीचा वापर वाढवून म्हसांचा झपाट्याने वाढणारा प्रभाव कमी करण्याचा निर्णय
महाराष्ट्र शासनाने म्हसांच्या हल्ल्यांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी एआय (कृत्रिम बुद्धिमत्ता) आणि ड्रोन्स वापरण्याचा निर्णय घेतला आहे. हा उपक्रम वन विभागाच्या पुढाकाराने सुरू करण्यात आला असून, त्यातून म्हसांच्या प्रादुर्भावाचा प्रभाव कमी करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
घटना काय?
म्हसांचे हल्ले वाढत असल्याने महाराष्ट्राच्या पर्यावरण आणि वनमंत्री यांनी एआय आधारित सतर्कता प्रणाली, अधिक पिंजरे आणि सुधारित ड्रोन वापर सुरु केल्याचे जाहीर केले आहे. वन विभाग या उपक्रमाचा मुख्य हातभार लावत असून, हा उपाय त्वरित प्रतिसादासाठी जमीनवर राबविला जात आहे.
कुणाचा सहभाग?
- महाराष्ट्र वन विभाग – प्रमुख भूमिका
- राज्य सरकार – धोरणात्मक पाठबळ
- स्थानिक प्रशासन – जमिनीवरील नियंत्रण
- तांत्रिक कंपन्या – एआय अलर्ट प्रणाली विकसित करणे
- वनरक्षक आणि तंत्रज्ञ – ड्रोन वापर व नियंत्रण
घटना कालरेषा / घटनाक्रम
मागील काही वर्षांपासून म्हसांचे हल्ले महाराष्ट्रातील विविध भागांमध्ये वाढले आहेत. त्याप्रमाणे, वन विभागाने पिंजरे वाढवले आहेत आणि नागरिकांसाठी सुरक्षितता सूचना जारी केल्या आहेत. एआय प्रणाली पायलट टप्प्यात असून ती तीन महिन्यांच्या वापरानंतर यशस्वी ठरेल असा विश्वास आहे. यामुळे मानवी-वन्यजीव संघर्ष कमी करण्यात येईल.
अधिकृत निवेदन
महाराष्ट्र वनमंत्र्यांनी म्हटले आहे, “तंत्रज्ञानाच्या मदतीने आम्ही म्हसांच्या हल्ल्यांवर त्वरित प्रतिसाद देत आहोत. यामुळे मानवी आणि प्राण्याचे जीवन सुरक्षित राहील. एआय आणि ड्रोन वापरून जंगलात नियंत्रण अधिक प्रभावी होईल.”
पुष्टी-शुद्द आकडे
- गेल्या वर्षभरात म्हसांच्या हल्ल्यांमुळे 45 मानवी जीवितहानींच्या घटनांची नोंद
- राज्यात 120+ म्हसांच्या हल्ल्यांची नोंद
- वन विभागाने बजेटमध्ये २५ कोटी रुपये वाढवले, ज्यात तंत्रज्ञान खर्च आणि पिंजऱ्यांचा समावेश आहे
तात्काळ परिणाम
या निर्णयाला वन्यजीव तज्ज्ञ, स्थानिक प्रशासन आणि जनतेकडून सकारात्मक प्रतिसाद मिळाला आहे. काही स्थानिक रहिवाशांनी सुरक्षा वाढवण्यासाठी अतिरिक्त उपायांची मागणी केली आहे. विरोधकांनी अधिक व्यापक तंत्रज्ञान आणि जागरूकता मोहिमांची गरज व्यक्त केली आहे.
पुढे काय?
- वन विभाग पुढील सहा महिन्यांत या तंत्रज्ञानाचा विस्तार करणार आहे.
- स्थानिक पातळीवर जनजागृतीसाठी सामाजिक संघटनांबरोबर सहकार्य वाढविण्याचा मानस आहे.
- एआय प्रणालीचे विश्लेषण करून सुधारणा करुन त्याचा व्यापक वापर सुनिश्चित करणार आहेत.
यामुळे म्हसांचा प्रादुर्भाव कमी करण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर सुरू केला असून, येत्या काळात या उपाययोजनांमुळे वन्यजीव आणि मानव जीवन सुरक्षित राहण्याची अपेक्षा आहे.
About The Author
