उपग्मर्टच्या साहाय्याने पुण्याजवळ आढळला दुर्मिळ पल्सर
राष्ट्रीय रेडिओ एस्ट्रॉफिजिक्स केंद्र (NCRA) आणि टाटा इंस्टीट्यूट ऑफ फंडामेंटल रिसर्च (TIFR) यांच्या संशोधन शिष्यांच्या नेतृत्वाखालील संघाने पुण्याजवळील प्राचीन तारा समूह M80 मध्ये एक दुर्मिळ पल्सर शोधण्याचा महत्त्वाचा यश प्राप्त केला आहे. या शोधासाठी उपग्मर्ट (uGMRT – अपग्रेडेड जनरल मॅनेजमेंट रेडिओ टेलिस्कोप) चा वापर झाला आहे, जो भारतातील एक प्रगत रेडिओ टेलिस्कोप आहे.
घटना काय?
M80 या प्राचीन आणि घनदाट ताऱ्यांच्या समुदायामध्ये हा पहिला पल्सर शोधण्यात आला आहे. पल्सर म्हणजे अत्यंत वेगाने फिरणारा न्यूट्रॉन तारा जो रेडिओ तरंगांतून नियमित अंतराने सिग्नल्स प्रसारित करतो. या शोधामुळे आकाशशास्त्राच्या क्षेत्रात नव्या दृष्टीकोनांचा उदय झाला आहे.
संशोधनामध्ये सहभागी संस्था
- राष्ट्रीय रेडिओ एस्ट्रॉफिजिक्स केंद्र (NCRA)
- टाटा इंस्टीट्यूट ऑफ फंडामेंटल रिसर्च (TIFR)
- संशोधन शिष्यांच्या नेतृत्वाखालील संशोधन संघ
सर्व निरीक्षणे उपग्मर्टच्या सहाय्याने करण्यात आली आहेत.
तांत्रिक आणि अधिकृत माहिती
NCRA आणि TIFR यांनी दिलेल्या निवेदनानुसार, पल्सरच्या शोधामुळे आकाशशास्त्रीय संशोधनासाठी नवीन दालन उघडले असून, उपग्मर्टच्या प्रगत तंत्रज्ञानामुळे यांसारखे तारे प्रभावीपणे शोधले जाऊ शकतात.
दुर्मिळ पल्सरच्या वैशिष्ट्ये
- M80 समूह पृथ्वीपासून सुमारे 28,000 प्रकाशवर्षांवर आहे.
- हा पल्सर अत्यंत कमी प्रमाणात आढळणारा आहे.
- शोध विशिष्ट रेडिओ वारंवारता आणि पल्स दर यांच्या आधारे निश्चित केला गेला.
तात्काळ परिणाम आणि प्रतिक्रिया
हा संशोधन व आंतरराष्ट्रीय आकाशशास्त्र समुदायात उत्साहाचे कारण बनला आहे. अधिक संशोधनासाठी आणि वैज्ञानिक योजनेत वाढीची मागणी केली जात आहे. संशोधक असा विश्वास व्यक्त करत आहेत की हा शोध भविष्यातील संशोधनासाठी मार्गदर्शक ठरेल.
पुढील नियोजन
- NCRA आणि TIFR पुढील सखोल निरीक्षण आणि तपासणी करणार आहेत.
- उपग्मर्टच्या माध्यमातून पुढील प्राचीन ताऱ्यांमध्ये नवे तारे शोधण्याचा प्रयत्न केला जाईल.
अधिक माहिती आणि बातम्यांसाठी Maratha Press बघत राहा.
About The Author
