पुणे व आहिल्यानगर येथे सिंहपक्षी हल्ले कमी करण्यासाठी महाराष्ट्र सरकारची एआय आधारित तंत्रज्ञान आखणी
महाराष्ट्र सरकारने पुणे व आहिल्यानगर भागात सिंहपक्षी (चित्ता) हल्ल्यांवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी नवीन एआय-आधारित आगाऊ सूचना प्रणाली लागू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या उपक्रमाद्वारे चित्त्यांच्या हालचालींचा शोध घेऊन नागरिकांना वेळेवर अलर्ट दिले जातील, ज्यामुळे सामाजिक व पर्यावरणीय सुरक्षेत वाढ होईल.
घटना काय?
पुणे आणि आहिल्यानगर येथे चित्त्यांच्या आशिंक हल्ल्यांमध्ये वाढ होत असून, ही समस्या संपूर्ण महाराष्ट्रातील पर्यावरणीय आणि सामाजिक समस्यांपैकी एक महत्त्वाची आहे. वनमंत्रालयाने एआय तंत्रज्ञानाचा वापर करून एक आगाऊ सूचना प्रणाली विकसित केली आहे, जी वेगवेगळ्या सेंसर व कॅमेऱ्यांच्या मदतीने चित्त्यांच्या हालचालींचा शोध घेते आणि लोकांपर्यंत त्वरित अलर्ट पोहोचवते.
कोणाचा सहभाग?
या योजनेत पुढील घटक सहभागी आहेत:
- वनमंत्रालय
- स्थानिक प्रशासन
- वनरक्षक दल
- स्थानिक सामाजिक संघटना
- पर्यावरण तंत्रज्ञ व एआय तज्ञ
- स्थानिक ग्रामपंचायती व नागरीक संघटना
अधिकृत निवेदन
वनमंत्री गणेश नाईक यांच्या मते, “या तंत्रज्ञानामुळे वनविभागाला चित्त्यांच्या हालचालींची त्वरित माहिती मिळेल आणि त्यामुळे नागरिक अधिक सुरक्षित राहू शकतील. चंद्रपूरमधील यशस्वी प्रणालीच्या अनुभवावरून पुणे आणि आहिल्यानगरमध्येही हा उपक्रम प्रभावी ठरेल.” त्यांनी असेही सांगितले की, “या उपक्रमामुळे पर्यावरणीय संवेदनशीलतेसह सामाजिक सुरक्षा देखील सुनिश्चित होईल.”
पुष्टी-शुद्द आकडे
- २०२३-२४ आर्थिक वर्षासाठी १०० कोटी रुपयांचा बजेट मंजूर
- गेल्या तीन वर्षांत पुणे व आसपास सिंहपक्षी हल्ल्यांमध्ये २५% वाढ
तात्काळ परिणाम व प्रतिक्रीया
या योजनेला सामाजिक संघटना, नागरिक वर्ग, विरोधक आणि पर्यावरण तज्ञ यांकडून सकारात्मक प्रतिसाद मिळाला आहे. पण यशस्वी अंमलबजावणीसाठी सातत्यपूर्ण देखरेख आणि स्थानिक लोकांचा सहभाग अनिवार्य असल्याचेही तज्ञांनी नमूद केले आहे.
पुढे काय?
या तंत्रज्ञानाची चाचणी पुढील तीन महिन्यांत पुणे व आहिल्यानगरमध्ये केली जाईल. त्यानंतर संपूर्ण प्रदेशात ही प्रणाली लागू केली जाणार आहे. तसेच, स्थानिक प्रशासनाकडून नियमित अहवाल मागविले जातील आणि नागरिकांसाठी जनजागृती कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाईल.
About The Author
